Haydut Prokrustes, bizim Dede Korkut hik\u00e2yelerindeki Deli Dumrul\u2019un Yunan Mitolojisindeki bir benzeridir. Ancak benzeridir diyerek Deli Dumrul\u2019a haks\u0131zl\u0131k etmeyeyim; zira Deli Dumrul, \u201csusuz bir derenin \u00fczerine\u201d kurdu\u011fu k\u00f6pr\u00fcden ge\u00e7enlerden be\u015f ak\u00e7e, o g\u00fcn sabah kahvalt\u0131s\u0131nda \u00f6k\u00fcz y\u00fcre\u011fi yedi\u011fi i\u00e7in ge\u00e7mekte direnenlerden ise on ak\u00e7e alan, paras\u0131n\u0131 alamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da k\u00f6pr\u00fc ba\u015f\u0131nda hacamat etmekten \u00e7ekinmeyen, ortalaman\u0131n bir miktar \u00fczerinde sinirli bir divane iken, Prokrustes tam bir hastad\u0131r!<\/p>\n\n\n\n
Asl\u0131nda bildi\u011fimiz t\u00fcrden bir hasta da de\u011fildir. Yunan\u00eelerin masallar\u0131nda -s\u00fcr\u00fcs\u00fcne k\u0131ran girsin- bol miktarda bulunan canavarlardan bir canavar, bir psikopat, bir c\u00e2ni ve sap\u0131\u011f\u0131n \u00f6nde gidip, bayrak tutan\u0131d\u0131r\u2026<\/p>\n\n\n\n
Atina ile Megara yolu \u00fczerinde, i\u015flek bir cadde \u00fczerinde han m\u0131d\u0131r, hamam m\u0131d\u0131r, yoksa otel midir bilinmez bir mek\u00e2n i\u015fletir. Geleni ge\u00e7eni tutar, yalvar yakar misafir eder, yedirir i\u00e7irir. Sonra da yat\u0131ya kalmaya ikna eder. Bahts\u0131z misafir bir kere ikna oldu mu, art\u0131k geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmaz; Prokrustes, misafirini(!) me\u015fhur pasl\u0131 karyolas\u0131na yat\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu pasl\u0131 karyola yatak, tam da Prokrustes\u2019in boyuna g\u00f6redir. E\u011fer misafir k\u0131sa boylu g\u00fcd\u00fck bir kimse ise, bu canavar, onu kollar\u0131ndan bacaklar\u0131ndan \u00e7eke \u00e7eke uzat\u0131r ve tam yata\u011f\u0131n boyuna denk getirir. Yok, bi\u00e7are misafir, uzun boylu bir insan evlad\u0131 ise, o vakit yataktan d\u0131\u015far\u0131ya ta\u015fan k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 keser, adam\u0131 g\u00fcya k\u0131salt\u0131r. Bazen de, uzunlardan kesti\u011fi par\u00e7alar\u0131, \u00e7eke \u00e7eke yeterince uzatamad\u0131\u011f\u0131 k\u0131salara diker!<\/p>\n\n\n\n
\u0130yi de, bu korkun\u00e7 hik\u00e2yeyi ben size neden anlatt\u0131m \u015fimdi? San\u0131r\u0131m otuz sene kadar \u00f6nceki ilkokul m\u00fcd\u00fcr\u00fcm S\u00fcleyman K\u0131rm\u0131z\u0131 y\u00fcz\u00fcnden! \u00c7\u00fcnk\u00fc ne zaman onu hat\u0131rlasam akl\u0131ma Prokrustes\u2019in pasl\u0131 karyolas\u0131 gelir. Ve ne zaman Prokrustes\u2019in pasl\u0131 karyolas\u0131n\u0131 hat\u0131rlasam S\u00fcleyman K\u0131rm\u0131z\u0131\u2019y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm\u2026 M\u00fcd\u00fcr S\u00fcleyman K\u0131rm\u0131z\u0131\u2019n\u0131n bir A4 k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n\u0131, boyuna tek seferde kesecek kadar uzun ve korkun\u00e7 bir makas\u0131 vard\u0131. \u00d6zellikle pazartesileri, okulun ana giri\u015f kap\u0131s\u0131n\u0131 tutar ve belki k\u0131salar\u0131 \u00e7ekip uzatamazd\u0131; ama g\u00f6z\u00fcne uzun gelen sa\u00e7lar\u0131, pek\u00e2l\u00e2 k\u0131saltabilirdi!<\/p>\n\n\n\n
Asl\u0131na bakarsan\u0131z M\u00fcd\u00fcr S\u00fcleyman K\u0131rm\u0131z\u0131\u2019ya da haks\u0131zl\u0131k yapmak istemem, neticede adamca\u011f\u0131z\u0131n elindeki \u201ck\u0131l\u0131k k\u0131yafet y\u00f6netmeli\u011fi\u201d k\u0131zlara sa\u00e7 \u00f6rg\u00fcs\u00fc ve kurdeleyi takdir buyururken, erkeklere de \u00fc\u00e7 numaradan h\u00e2llice bir alaburus lay\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
En ars\u0131z, en yaramaz o\u011flanlar, \u201cAl sana k\u0131sa sa\u00e7!\u201d dercesine sa\u00e7lar\u0131n\u0131 s\u0131f\u0131r numara kaz\u0131t\u0131r, g\u00fcya b\u00f6ylece sistemin tekerine bir \u00e7omak sokmu\u015f olurlard\u0131. Tabii sa\u00e7lar s\u0131f\u0131rlan\u0131nca yar\u0131la yar\u0131la fiziki haritaya d\u00f6nm\u00fc\u015f kafalar\u0131ndaki izler ortaya \u00e7\u0131kar; fakat keratalar, o izlere dair hik\u00e2yeleri, merdik\u0131ptinin \u015fecaat arz eylemesi gibi anlatarak, benim gibi s\u00fcnepelere o bi\u00e7im hava basarlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Yaramazl\u0131kta o\u011flanlardan geri kalmayan cimcime k\u0131zlar ise, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 ne kadar k\u0131sa kestirirlerse kestirsinler, \u00f6rg\u00fcden, kurdeleden kurtulsalar da ucuna minyat\u00fcr bir lahana ili\u015ftirilmi\u015f tuhaf tel tokalar\u0131 takmaktan, zinhar kurtulamazlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Y\u00f6netmelik, b\u00f6yleydi!<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Dingonun ah\u0131r\u0131 m\u0131 buras\u0131! Ha?
\u2013 Rahat! Haz\u0131\u0131\u0131\u0131\u0131\u0131rol! Rahat! Haz\u0131\u0131\u0131\u0131rol! Rahat! Haz\u0131\u0131\u0131\u0131rol! Rahat! Haz\u0131\u0131\u0131\u0131rol! Rahat!
\u2013 Deerli \u00f6\u011frencile\u2026 \u015e\u0131\u015f\u015f\u015f\u015ft arkadakiler! Be\u015fler! Buraya bak\u0131n buraya! Maym\u0131n gibi s\u0131r\u0131tmay\u0131n!
\u2013 Se.. Se\u2026 Ses kontrolllolololol\u2026<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7enlerde Kuzey Kore\u2019nin art\u0131k bir internet fenomeni olmu\u015f efsanevi lideri Kim Jung-un hakk\u0131nda bir haber g\u00f6z\u00fcme ili\u015fti. Ulu \u00f6nder Kim Jung-un, vatanda\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6yle kafalar\u0131na g\u00f6re sa\u00e7lar\u0131n\u0131 kestirmelerinin, \u00fclke i\u00e7inde bir karga\u015faya, bir anar\u015fiye, bir disiplinsizli\u011fe sebep olaca\u011f\u0131 endi\u015fesi ile sa\u00e7lar\u0131n nas\u0131l t\u0131ra\u015f edilece\u011fine dair bir talimatname yay\u0131nlay\u0131vermi\u015f. Talimatnamede, favorilerin en fazla ne kadar uzun olabilece\u011fine kadar pek \u00e7ok ayr\u0131nt\u0131 var. Kulak memesini ge\u00e7en favoriler, g\u00f6r\u00fcld\u00fckleri yerde kesiliyor; tabii kulakla birlikte!<\/p>\n\n\n\n
Bu haberi g\u00f6r\u00fcnce akl\u0131ma kimler geldi san\u0131yorsunuz? Elbette \u00dcmm\u00fc\u015f P\u00f6rtlek \u0130lkokulunun otuz sene kadar \u00f6nceki m\u00fcd\u00fcr\u00fc S\u00fcleyman K\u0131rm\u0131z\u0131 ve pasl\u0131 karyolas\u0131 ile a\u011f\u0131r psikopat Prokrustes!<\/p>\n\n\n\n
Asl\u0131nda Kuzey Kore ger\u00e7ekten fantastik bir \u00fclke! Tek k\u00f6t\u00fc yan\u0131, Kim Jung-un \u0131\u015f\u0131klar\u0131 kapatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, geceleri erkenden yat\u0131yor olmalar\u0131! Fakat \u00e7ok yak\u0131n bir zamana kadar -sebebi ne olursa olsun- sa\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6stermemeyi tercih eden gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131, binbir emekle kazand\u0131klar\u0131 \u00fcniversite kap\u0131lar\u0131ndan, ordinary\u00fcs profes\u00f6r doktor nezaretinde polislere d\u00f6vd\u00fcr\u00fcp d\u00f6vd\u00fcr\u00fcp d\u0131\u015far\u0131 att\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, biz de az fantastik bir \u00fclke de\u011filizdir ha!<\/p>\n\n\n\n
Hele biraz daha gerilere gidersek \u015fapka giymiyorlar diye onlarca adam hatta \u201cBen bir hatun ki\u015fiyim. \u015eapka ile ne derdim ola ki!\u201d diye a\u011flaya a\u011flaya dara\u011fac\u0131na giden, bir de kad\u0131n asm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z bile vard\u0131r!<\/p>\n\n\n\n
Prokrustes\u2019in Okul S\u0131ralar\u0131!<\/p>\n\n\n\n
\u201cProkrustes\u2019in yata\u011f\u0131\u201d, tek tip\u00e7ili\u011fin, ki\u015filere, toplumlara ve nesillere ayn\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131, ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme(me) bi\u00e7imini, cebren kabul ettirmenin, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc fikir \u00fcretmeye izin vermemenin, herkesi resm\u00ee ideolojinin belirledi\u011fi birine -ki bu genellikle o resm\u00ee ideolojiyi belirleyen ki\u015fidir- benzetmeye, onun gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye, onun gibi inanmaya hatta onun gibi giyinmeye zorlaman\u0131n, Antik \u00c7a\u011flardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmi\u015f en \u00e7arp\u0131c\u0131 simgesidir.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7a\u011flar boyu \u201cProkrustes\u2019in yata\u011f\u0131\u201d edebiyatta yahut felsefede, b\u00fct\u00fcn bu anlamlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran bir m\u00e9taphore, bir mecaz olarak kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bizim hen\u00fcz yeteri kadar b\u00fcy\u00fck bir masa bulunamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sorunlar\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc \u00fczerine tam olarak yat\u0131ramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mill\u00ee ve resm\u00ee e\u011fitim sistemimiz, i\u015fte bu metaforun b\u00fct\u00fcn \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131, senelerce seve seve omuzlar\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Belki art\u0131k eski etkisini yitirdi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz; fakat y\u0131llar\u0131n birikimi ile neredeyse refleks h\u00e2line gelmi\u015f \u201ce\u011fitme ve \u00f6\u011fretme\u201d bi\u00e7imlerine dair al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131zdan, tam olarak kurtuldu\u011fumuzu s\u00f6yleyemeyiz!<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7antalar\u0131nda getirip g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri ders kitaplar\u0131na arada bir bak\u0131n! Ne s\u00f6ylemek istedi\u011fimi rahatl\u0131kla anlayabilecek, daha do\u011frusu \u00e7ok da zahmete girmeden, kendi g\u00f6zlerinizle g\u00f6rebileceksiniz\u2026<\/p>\n\n\n\n
Elbette onlar\u0131n derslerinde ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131, ebeveynler olarak bize \u00e7o\u011fu zaman yeterli geldi\u011fi i\u00e7in, \u00fczerimizde k\u00f6hne bir hayalet gibi dola\u015fan, \u201csorunu\u201d pek de o kadar sorun olarak g\u00f6rmedi\u011fimiz gibi, durup dururken sorun g\u00f6sterenleri de, g\u00f6rmeyi pek istemeyiz; fakat g\u00f6rsek de g\u00f6rmesek de, her sabah okula \u00f6p\u00fcc\u00fcklerle u\u011furlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z, h\u00e2l\u00e2 Prokrustes\u2019in g\u00f6lgesi alt\u0131nda, onun s\u0131ralar\u0131ndan ge\u00e7irilmektedir\u2026<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zkan \u00d6ze<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu yaz\u0131 \u00c7ocuk \u015eehri Dergisi 5. say\u0131da yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Haydut Prokrustes, bizim Dede Korkut hik\u00e2yelerindeki Deli Dumrul\u2019un Yunan Mitolojisindeki bir benzeridir. Ancak benzeridir diyerek Deli Dumrul\u2019a haks\u0131zl\u0131k etmeyeyim; zira<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1001,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1000"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1000"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1000\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1002,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1000\/revisions\/1002"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1001"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1000"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1000"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1000"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}