{"id":676,"date":"2021-01-29T12:08:22","date_gmt":"2021-01-29T12:08:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.cocuksehri.net\/?p=676"},"modified":"2021-02-14T11:41:36","modified_gmt":"2021-02-14T11:41:36","slug":"kahraman-merkezli-okuma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/2021\/01\/29\/kahraman-merkezli-okuma\/","title":{"rendered":"Kahraman merkezli okuma"},"content":{"rendered":"\n<p>S\u00fcper Kahramanlar \u00e7a\u011f\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz. Hollywood sinema sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kahraman \u00e7\u0131karma ba\u015far\u0131s\u0131 ilk g\u00fcnk\u00fc gibi devam ediyor. Pek \u00e7ok farkl\u0131 sekt\u00f6rden ba\u015far\u0131l\u0131 \u015firketler kahramanlar\u0131yla \u00e7a\u011fa damga vurmaya daha da devam edecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7a\u011f\u0131n, kahramanlar\u0131n omzunda y\u00fckselmesi sinema sekt\u00f6r\u00fcyle ba\u015flam\u0131\u015f bir \u015fey midir? Dahas\u0131 bu kahraman icat etmeyi Hollywood neye bor\u00e7ludur?<\/p>\n\n\n\n<p>Tabii ki mitolojiye. \u00c7ok eksi kaynaklardan dev\u015firilen ve  \u00f6l\u00fcden diri \u00e7\u0131karan bu metot \u00e7ok uzun zamand\u0131r &#8220;kahramanlar sava\u015f\u0131&#8221; olarak devam ediyor. &#8220;S\u00f6ylem ve g\u00f6sterim&#8221; hep bu kahraman mitleri \u00fczerinden gidiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Kutsal metinlerde de durum farkl\u0131 de\u011fildir. Peygamberlerin k\u0131ssas\u0131 ne \u00e7ok anlat\u0131l\u0131r. Bir be\u015fer modelinde ideal bir ya\u015fam kurgulan\u0131r. Tabii peygamberleri s\u00fcper kahramanlardan ay\u0131ran \u00e7ok \u015fey var ancak burada mesele \u015fu: <strong>biz bize anlat\u0131lan isimleri nas\u0131l okuyoruz?<\/strong> Soru bu.<\/p>\n\n\n\n<p>Marksist edebiyat ele\u015ftirmeni Terry Eagleton &#8220;Edebiyat Nas\u0131l Okunur&#8221; isimli  son derece ba\u015far\u0131l\u0131 kitab\u0131nda karakter, anlat\u0131, yorum ve de\u011fer gibi \u00fcst ba\u015fl\u0131klar etraf\u0131nda okura harika bir k\u0131lavuz sunuyor. Tabii ki kitapta zikretti\u011fi isimlerin hepsi Bat\u0131&#8217;ya ait. Olsun. Sonu\u00e7ta son iki y\u00fcz y\u0131ld\u0131r edebiyat\u0131 da Bat\u0131&#8217;n\u0131n anlad\u0131\u011f\u0131 gibi anlam\u0131yor muyuz? Bari do\u011fru anlayal\u0131m!<\/p>\n\n\n\n<p>Eserler Bat\u0131 \u00f6yk\u00fc ve roman\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131nda kalm\u0131\u015f olabilir ama bir metin nas\u0131l okunur sorusunun etraf\u0131nda yer bulan cevaplar, mutlaka her edebiyat okurunun ilgisini \u00e7ekecektir. Benim en ilgimi \u00e7eken ba\u015fl\u0131k &#8220;karakter&#8221; konusu oldu. Bunun sebebi yaz\u0131n\u0131n giri\u015finde de s\u00f6yledi\u011fim gibi bu<strong> kahramanlar \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n kahraman dayatmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k kendi kahramanlar\u0131m\u0131 bulma yolculu\u011fuma <\/strong>katk\u0131 sunmas\u0131d\u0131r. Asl\u0131na bakarsan\u0131z bir kahramana ihtiyac\u0131m\u0131z var m\u0131 sorusunu da \u00e7ok \u00f6nemsiyorum ama bunu ba\u015fka bir yaz\u0131ya b\u0131rakarak devam edeyim.<\/p>\n\n\n\n<p>Eagleton okurlar\u0131n kitapta olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcne tak\u0131l\u0131p kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir anlat\u0131da yer alan karakterleri \u0131skalad\u0131\u011f\u0131n\u0131, karakterleri sadece dedikodu d\u00fczeyinde yakalayabildiklerini, yazar\u0131n ne anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l anlatt\u0131\u011f\u0131ndan daha \u00e7ok \u00f6nemsediklerini ele\u015ftirir kabaca. O halde &#8220;bir edebiyat eserini bir gazete haberinden ay\u0131ran \u015fey nedir&#8221; diye sorar. Olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcne, bizdeki macera ve s\u00fcr\u00fckleyicilik tutkusuna yenik d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir roman\u0131n karakterleri nas\u0131l var olur ki? Edebi bir eser olay \u00fczerinden mi gider yoksa ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 o kurgusal kahraman\u0131na m\u0131 bor\u00e7ludur? Bir kitab\u0131 &#8220;edebi&#8221; k\u0131lan hangisidir? <\/p>\n\n\n\n<p>Ger\u00e7ek bir okur, kahramana ger\u00e7ekten k\u0131ymet verir. O karakterin kurgusal oldu\u011funu g\u00f6z ard\u0131 etmeden o kurgusall\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7eklikle mesafesindeki a\u00e7\u0131n\u0131n oran\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7er ve eserdeki bu ba\u015far\u0131y\u0131 bu a\u00e7\u0131ya g\u00f6re yorumlar.<em> <\/em>Tabi bu oran tespiti kendi okur niteli\u011finin de karnesini olu\u015fturur. <\/p>\n\n\n\n<p>Bir yak\u0131n\u0131m\u0131z bize ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en bir olay anlatt\u0131\u011f\u0131nda onu dinlerken ne hissediyorsak edebiyata yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z da bundan farkl\u0131 de\u011fildir. Olaylar arkas\u0131ndaki s\u0131r perdesi yahut aksiyonun kan\u0131m\u0131z\u0131 h\u0131zland\u0131rmas\u0131 bunu bize anlatan\u0131n g\u00f6zbebeklerindeki oynamay\u0131 okumam\u0131z\u0131 engelliyor mu? \u00d6zne&#8217;yi anl\u0131yor muyuz? \u00d6zne&#8217;nin yava\u015f yava\u015f nas\u0131l do\u011fdu\u011funu? <\/p>\n\n\n\n<p>O halde \u00f6zneyi merkeze alal\u0131m. Sonra o \u00f6znenin etraf\u0131nda yava\u015f yava\u015f do\u011fan di\u011fer isimleri belirleyelim. Bir masa etraf\u0131nda yava\u015f yava\u015f olu\u015fan bu isimlerin bir r\u00f6ntgeninin \u00e7ekelim. O r\u00f6ntgen filmi bize aksakl\u0131klar\u0131, tutars\u0131zl\u0131klar\u0131, iyi ve eksik olan\u0131 s\u00f6yleyecektir. <\/p>\n\n\n\n<p>Konuyu \u00e7ocuk edebiyat\u0131na ba\u011flamak ve bir \u00f6neri sunmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Kurgu eserlerde kahraman merkezli bir okuma plan\u0131 geli\u015ftirmek gerekiyor. Bunun i\u00e7in \u00f6rne\u011fin bir \u015fema olu\u015fturup her bir eserde bu \u015femay\u0131 uygun bir \u015fekilde doldurarak karakter analizi yap\u0131labilir. <\/p>\n\n\n\n<p>\u015eemadaki ba\u015fl\u0131klar \u015fu \u015fekilde olabilir: <\/p>\n\n\n\n<p>Ana karakterin ad\u0131 ve bedensel \u00f6zellikleri<br>Sevdi\u011fim y\u00f6nleri<br>Sevmedi\u011fim y\u00f6nleri<br>Karakterle birlikte \u00f6ne \u00e7\u0131kan duygular<br>Karakterin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fimiz s\u00f6zleri<br>Di\u011fer karakterlerle ili\u015fkisi<br>Karakteri tan\u0131mlayan \u00fc\u00e7 kelime<br><\/p>\n\n\n\n<p>Kendi \u015feman\u0131z\u0131 ve karakter analiz grafi\u011finizi olu\u015fturarak \u00e7ok daha verimli bir okuma yapabilirsiniz. Bu y\u00f6ntemi hem kendiniz hem de \u00e7ocu\u011funuz i\u00e7in deneyebilirsiniz. Bu y\u00f6ntemle kitaplar daha ak\u0131lda kal\u0131c\u0131 olur ve detaylar yakalanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Nas\u0131l kitap okunur sorusunun en \u00f6nemli cevab\u0131 kitaptaki kahraman\u0131n iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Her yazar \u00f6nce kahraman\u0131n\u0131 olu\u015fturur  ve ard\u0131ndan onun etraf\u0131nda bir olay \u00f6rg\u00fcs\u00fc kurar. Kahraman\u0131 anlamak okura kendini anlamak i\u00e7in de bir f\u0131rsat sunabilir. Hem b\u00f6ylece hayat\u0131m\u0131za giren insan say\u0131s\u0131 \u00e7o\u011fal\u0131r ve bunu bir \u00e7e\u015fit oyuna da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebiliriz. Hem edebiyat hem oyun hem de ki\u015filik geli\u015fimi i\u00e7in harika bir f\u0131rsat sunan bu y\u00f6ntem bize i\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u00e7a\u011f\u0131 anlamaya da yard\u0131mc\u0131 olur bakars\u0131n\u0131z. \u0130\u015fte o zaman bu \u00e7a\u011fa ait olup olmamak karar\u0131n\u0131 daha iyi verebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00fcrmetler&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00fcper Kahramanlar \u00e7a\u011f\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz. Hollywood sinema sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kahraman \u00e7\u0131karma ba\u015far\u0131s\u0131 ilk g\u00fcnk\u00fc gibi devam ediyor. Pek \u00e7ok farkl\u0131 sekt\u00f6rden ba\u015far\u0131l\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":678,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[29,13],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=676"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":682,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions\/682"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cocuksehri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}